Kıbrıs İlim Üniversitesi Kıbrıs Araştırmaları Merkezi tarafından organize edilen Kıbrıs Söyleşileri konferansının ikincisi 17 Mayıs 2019 tarihinde gerçekleştirildi. Kıbrıs İlim Üniversitesinde öğrenim gören uluslararası öğrencilerin de takip edebilmeleri amacıyla İngilizce olarak düzenlenen Kıbrıs Söyleşileri – 2 etkinliğinin konuğu KİÜ Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ata Atun idi.

Prof. Dr. Atun, Kıbrıs’ın Siyasi Tarihi ve Güncel Gelişmeler başlığı altında gerçekleştirdiği sunuma, Kıbrıs adasının stratejik önemini Osmanlılardan sonra ilk fark eden İmparatorluğun İngilizler olduğunu belirterek başladı. Atun, Osmanlı Devleti ile İngiltere Krallığı arasında, Yıldız Sarayı’nda gizlice imzalanan iki maddelik Kıbrıs Antlaşması çerçevesinde, Bâb-ı Âli, Ada üzerindeki siyasi egemenliğini tamamen kaybettiğini, hukuki egemenliğini ise oldukça sınırlandırdığını vurguladı. Anlaşmaya Ada’da yaşayan müslümanların, dinî haklarının ve mallarının Müslüman makamları tarafından, idare ve muhafaza edilmesi şartı konduğunu bu sebeple de dinî mevzularla meşgul olacak bir mahkemenin kurulmasının faydalı olacağının kararlaştırıldığını ifade etti.

1900’lü yılların başında Yunanistan, Anadolu, Orta Doğu ve Mısır’da yaşayan Ortodoks Rumların Kıbrıs’a göç etmelerinin teşvik edilmesi ile adadaki nüfus dengesi Rumların leyhine bozulduğunu belirtti. Ayrıca, 1922 yılında Kraliyet Buyruğuyla, Evkaf’ı denetim altına alındığını, 17 Ocak 1879 tarihinde, şer’î ve örfî hukuka binaen kurulan Türk mahkemelerinin, resmen ortadan kaldırıldığını, Ada’da, Kraliçe adına bir Adalet Mahkemesi kurulduğunu ifade etti.

Atun, Asıl adının Mihail Hristodulou Muskos olan “Makarios”un, Ekim 1950 tarihinde, çevirdiği bir entrika ile Başpiskopos olduğunu ve ENOSIS çalışmalarını başlattığını vurguladı. Katılımcılara, Yunanistan Başbakanı Aleksandros Papagos’un desteği ve onayı ile Atina’da ‘’Kurtuluş Komitesi’’ kurulduktan sonra, EOKA teşkilatının ne şekilde hayata geçirildiğini aktardı. Ayrıca, EOKA’nın amacının önce İngilizleri adadan kovmak, sonra Türkleri imha etmek ve son olarak da adayı Yunanistan’a bağlayarak ENOSİS’i gerçekleştirmek olduğuna dikkat çekti.

Ayrıca Atun, 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası, Makarios’un değiştirmek istediği Anayasa’nın 13 maddesine, Lefkoşa’da bulunan Yeşil Hattın detaylarına, toplumlararası çatışmaların ne şekilde başlatıldığına, Birleşmiş Milletler Ortega Raporu’na ve 15 Kasım 1983 yılında KKTC’nin İlanı’nın gerçekleştirildiği konularına da yer verdi.

Konferansın ikinci bölümünde, Atun, Doğu Akdenizdeki Türkiye Cumhuriyeti’nin I. ve II. Deniz Hukukundan kaynaklanan Kıta Sahanlığı ve Münhasır Ekonomik Bölgesi ile  Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında 21 Eylül 2011 tarihinde imzalanan “Kıta Sahanlığı Sınırlandırma Anlaşması”  ve KKTC’nin Münhasır Ekonomik Bölgesi hakkında haritalarla ayrıntılı ve gerekçeli bilgiler verdi. 

Uluslararası öğrenciler, çok sayıda akademisyen ve konuğun katıldığı Kıbrıs Söyleşileri – 2 etkinliği, konferans sonundaki soru – cevap kısmıyla sona erdi.